Działkowcy zrzeszeni w PZD odnieśli istotny sukces legislacyjny.
25 lipca 2025 r. Sejm niemal jednogłośnie poparł senacką poprawkę do specustawy MON, realizującą kluczowe postulaty środowiska działkowców. Dzięki kampanii społecznej zainicjowanej przez władze krajowe PZD, w którą zaangażowały się ogólnopolskie struktury organizacji, przepisy dotyczące likwidacji ROD na cele inwestycji wojskowych zapewnią pełną ochronę praw działkowców…
…na poziomie zgodnym z ustawą o rodzinnych ogrodach działkowych.
Pierwotnie projekt ustawy MON-owskiej, wzorem innych tzw. specustaw np. drogowej, zakładał możliwość likwidacji ROD z pominięciem realizacji części praw działkowców z ustawy o ROD. Efektem byłoby ograniczenie przysługujących działkowcom odszkodowań i de facto prawa do działki zamiennej – z uwagi na brak środków na odtworzenie ogrodu. PZD – po przeprowadzeniu analiz prawnych – ocenił te propozycje jako niesprawiedliwe i dyskryminujące działkowców.
W reakcji, już w kwietniu 2025 r., Krajowy Zarząd PZD wystąpił z propozycją pakietu poprawek. Inicjatywa ta spotkała się z szerokim poparciem społeczności działkowców. W kampanię społeczną zaangażowały się wszystkie ogniwa organizacji: od władz krajowych PZD, przez okręgi, po setki rodzinnych ogrodów działkowych w całej Polsce. Dzięki setkom petycji, spotkaniom z posłami i nagłośnieniu problemu w mediach, postulaty PZD stały się ważnym punktem debaty publicznej.
Działania społeczności działkowców spotkały się z otwartością ze strony parlamentarzystów – w tym posłów Marii Janyski i Andrzeja Grzyba – przewodniczących komisji sejmowych Administracji i Samorządu Terytorialnego oraz Obrony Narodowej, procedujących projekt. Dzięki ich przychylności delegacja Związku, której przewodził Prezes Eugeniusz Kondracki, miała możliwość bezpośredniego zaprezentowania postulatów i argumentów działkowców na wspólnym posiedzeniu tych komisji. Znaczenie miała także postawa MON, które – choć początkowo sceptyczne – wykazało się gotowością do kompromisu. Dzięki dialogowi i roboczym konsultacjom, resort poparł koncepcję wprowadzenia zmian postulowanych przez PZD. Formalną poprawkę w tej sprawie zgłosił klub KO.
W efekcie Sejm przegłosował propozycję, zgodnie z którą do likwidacji ROD na cele obronności zastosowanie mają przepisy ustawy o ROD. Następnie, po analizie PZD i interwencji w Senacie, przepis ten został dodatkowo doprecyzowany. Zgłoszona przez senatora Krzysztofa Kwiatkowskiego poprawka – wsparta przez wiceministra Cezarego Tomczyka i popierana przez większość senatorów – jednoznacznie przesądza, że działkowcom z ROD likwidowanych na cele obronności przysługują pełne prawa wynikające z ustawy o ROD, zarówno w zakresie odszkodowań, jak i obowiązku odtworzenia ogrodu.
25 lipca 2026 r. senackie poprawki do specustawy rozpatrzył Sejm. Zmiana dotyczące ROD przeszła niemalże jednogłośnie; na 427 posłów uczestniczących w głosowaniu, 408 było za poprawką, nikt nie głosował przeciw.
Uchwalone ostatecznie przepisy oznaczają, że specustawa MON – choć dopuszcza możliwość likwidacji ogrodów na potrzeby strategicznych inwestycji obronnych – nie ogranicza praw działkowców. Przeciwnie, jasno wskazuje, że likwidacja taka ma przebiegać z zachowaniem przepisów ustawy o ROD w zakresie odszkodowań i odtworzenia ogrodu. W efekcie:
• działkowcom przysługuje pełne odszkodowanie za nasadzenia, urządzenia i obiekty znajdujące się na działkach oraz rekompensata, w przypadku zmniejszenie wartości prawa do działki;
• stowarzyszeniu ogrodowemu należy się odszkodowanie za majątek wspólny ROD;
• obowiązkiem inwestora jest zapewnienie możliwości odtworzenia ogrodu w nowej lokalizacji, co oznacza, że działkowcy będą mogli realizować prawo do działki zamiennej.
Takie rozwiązanie nie tylko przywraca równowagę między interesem publicznym a prawami obywateli, ale stanowi również wyraźny sygnał, że konstytucyjna ochrona praw nabytych dotyczy także działkowców.
Choć nie wszystkie postulaty PZD zostały uwzględnione – m.in. w zakresie pełnego zabezpieczenia praw działkowców z ogrodów objętych tzw. strefami ochronnymi wokół obiektów wojskowych – przyjęte rozwiązania stanowią przełom. Po raz pierwszy specustawa nie ogranicza praw działkowców, lecz w pełni je respektuje. To efekt konsekwentnych działań Związku i społecznego potencjału, jakim dysponuje ogólnopolskie środowisko działkowców.
Zmiana w podejściu ustawodawcy do praw działkowców czyni zasadnym rozważenie podjęcia działań skierowanych na nowelizację innych specustaw. Prace nad ustawą MON-owską pokazały bowiem, że dzięki determinacji i współpracy możliwe jest stanowienie prawa w duchu konstytucyjnej równości i poszanowania praw nabytych.
B. Piech
materiał pochodzi ze strony PZD
